Sử dụng nồi hấp tiệt trùng đúng quy trình kỹ thuật sẽ đảm bảo hiệu quả vô trùng và duy trì độ bền cho thiết bị. Trong bài viết này, MT sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình vận hành nồi hấp tiệt trùng tiêu chuẩn, giúp quý doanh nghiệp vận hành an toàn và tối ưu hóa hiệu suất làm việc!
Cách sử dụng nồi hấp tiệt trùng và lưu ý khi sử dụng
Nồi hấp tiệt trùng hoạt động như thế nào?
Nồi hấp tiệt trùng vận hành dựa trên nguyên lý sử dụng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ và áp suất cao để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn, virus, nấm và cả bào tử vi sinh vật. Một chu trình hoạt động của thiết bị thường bao gồm các giai đoạn sau:
- Loại bỏ không khí: Không khí trong buồng hấp được loại bỏ bằng hệ thống hút chân không hoặc hơi nước để hơi nước bão hòa tiếp xúc trực tiếp với toàn bộ bề mặt dụng cụ, nâng cao hiệu quả tiệt trùng.
- Gia nhiệt và tăng áp suất: Hơi nước bão hòa được cấp vào buồng hấp, đưa nhiệt độ lên 121 – 134°C dưới áp suất cao để tạo điều kiện tiệt trùng tối ưu.
- Tiệt trùng: Thiết bị duy trì nhiệt độ và áp suất trong 15–30 phút (tùy chương trình). Hơi nước nóng phá hủy cấu trúc của vi sinh vật, tiêu diệt vi khuẩn, virus, nấm và bào tử.
- Xả áp và sấy khô: Sau khi hoàn tất tiệt trùng, thiết bị xả áp về mức an toàn và sấy khô dụng cụ để loại bỏ hơi ẩm trước khi đưa vào bảo quản hoặc sử dụng.
Nồi hấp sử dụng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ và áp suất cao để tiêu diệt vi khuẩn
Với những đơn vị muốn nắm rõ cấu tạo từng bộ phận cùng cách các giai đoạn trên vận hành đồng bộ với nhau, có thể tìm hiểu chi tiết hơn về nguyên lý hoạt động của nồi hấp tiệt trùng để có góc nhìn đầy đủ trước khi đưa thiết bị vào sử dụng.
Chuẩn bị trước khi sử dụng nồi hấp tiệt trùng
Để đảm bảo quá trình tiệt trùng diễn ra thuận lợi và hiệu quả, việc chuẩn bị trước khi bắt đầu là cần thiết, giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả tiệt trùng trong quá trình sử dụng.
Kiểm tra thiết bị trước khi vận hành
Trước khi bắt đầu bất kỳ chu trình nào, kỹ thuật viên cần tiến hành kiểm tra tổng thể các bộ phận cơ yếu của hệ thống.
- Nguồn điện: Đảm bảo nguồn điện cấp ổn định, đúng điện áp định mức và hệ thống dây dẫn không bị hở hay rò rỉ.
- Mực nước: Kiểm tra lượng nước cất trong buồng tạo hơi, đảm bảo mực nước nằm trong khoảng tiêu chuẩn giữa mức tối thiểu và tối đa.
- Gioăng cao su: Kiểm tra gioăng làm kín tại nắp buồng hấp, đảm bảo gioăng không bị nứt, rách hoặc bám cặn bẩn để tránh rò rỉ hơi nước.
- Van xả áp: Kiểm tra cơ học van an toàn và van xả áp, đảm bảo van hoạt động linh hoạt, không bị kẹt hay tắc nghẽn.
Chuẩn bị vật liệu cần tiệt trùng
Để đạt hiệu quả tiệt trùng tối ưu, vật liệu nên được đóng gói đúng cách, như sử dụng túi hoặc hộp tiệt trùng chuyên dụng, đảm bảo chúng không quá dày để hơi nước có thể xuyên thấu dễ dàng.
Vật liệu cần được đóng gói cẩn thận trong túi tiệt trùng
Ngoài ra, bạn cũng cần chú ý đến việc không xếp quá chặt các vật liệu trong nồi hấp, khoảng cách giữa các vật liệu sẽ giúp hơi nước lưu thông và tiếp xúc với tất cả các bề mặt. Việc phân loại vật liệu cũng rất quan trọng do những vật liệu khác nhau có thể yêu cầu thời gian và điều kiện tiệt trùng khác nhau. Đặc biệt, với các đơn vị đang vận hành song song một hệ thống lên men, việc phân loại và tiệt trùng đúng cách dụng cụ càng đóng vai trò quan trọng, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo trong toàn bộ quy trình sản xuất.
Hướng dẫn sử dụng nồi hấp tiệt trùng đúng quy trình
Quy trình vận hành nồi hấp tiệt trùng thường gồm 6 bước cơ bản, áp dụng cho hầu hết các dòng nồi hấp tự động và bán tự động hiện nay. Thực hiện đúng quy trình giúp đảm bảo hiệu quả tiệt trùng, vận hành an toàn và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Bước 1. Kiểm tra thiết bị trước khi vận hành
Trước khi khởi động, cần kiểm tra tình trạng hoạt động của nồi hấp, bao gồm nguồn điện, mực nước, gioăng cửa, van an toàn, đồng hồ áp suất và buồng hấp. Đồng thời, đảm bảo thiết bị sạch sẽ, không có vật cản hoặc cặn bẩn ảnh hưởng đến quá trình tiệt trùng.
Bước 2. Nạp nước và xếp vật liệu
Châm nước cất hoặc nước khử khoáng theo hướng dẫn của nhà sản xuất (đối với các dòng nồi hấp không cấp nước tự động). Xếp vật liệu vào giỏ hấp, không để tiếp xúc trực tiếp với thành hoặc đáy buồng và không xếp quá chặt để hơi nước lưu thông đều trong suốt chu trình.
Bước 3. Đóng cửa và cài đặt chương trình
Đóng kín cửa buồng hấp và kiểm tra hệ thống khóa đã được kích hoạt. Sau đó, lựa chọn hoặc cài đặt chương trình tiệt trùng phù hợp với từng loại vật liệu.
Một số thông số tham khảo:
| Loại vật liệu | Nhiệt độ | Thời gian |
| Dụng cụ kim loại, thủy tinh | 121°C trong 15 – 20 phút hoặc 134°C trong 3 – 5 phút | Theo chương trình |
| Dung dịch lỏng | 121°C trong 20 – 30 phút | Chu trình xả áp chậm, thường không sấy |
Lưu ý: Thông số cụ thể có thể thay đổi tùy loại vật liệu và hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị.
Bước 4. Khởi động chu trình tiệt trùng
Nhấn nút khởi động và để thiết bị vận hành tự động theo chương trình đã cài đặt. Trong suốt quá trình, không mở cửa buồng hấp hoặc can thiệp vào thiết bị để đảm bảo an toàn và duy trì hiệu quả tiệt trùng.
Bước 5. Lấy vật liệu sau khi kết thúc chu trình
Sau khi chu trình hoàn tất, chờ áp suất trong buồng hấp trở về 0 bar và cửa được mở theo hướng dẫn của thiết bị. Mở hé cửa trong vài phút để hơi nóng thoát bớt, sau đó sử dụng găng tay chịu nhiệt để lấy vật liệu ra ngoài, tránh bỏng do hơi nước hoặc bề mặt còn nóng.
Bước 6. Vệ sinh và kiểm tra sau khi sử dụng
Sau khi lấy hết vật liệu, vệ sinh buồng hấp và các phụ kiện nếu cần, đồng thời kiểm tra mực nước, gioăng cửa và tình trạng hoạt động của thiết bị. Việc vệ sinh định kỳ giúp hạn chế đóng cặn, duy trì hiệu quả tiệt trùng và kéo dài tuổi thọ của nồi hấp.
Cần vệ sinh buồng hấp ngay sau khi lấy hết vật liệu
Những lưu ý an toàn khi sử dụng nồi hấp tiệt trùng
Nồi hấp tiệt trùng hoạt động ở nhiệt độ và áp suất cao nên tiềm ẩn nguy cơ bỏng hơi, bỏng nhiệt hoặc tai nạn do áp suất nếu vận hành không đúng cách. Để đảm bảo an toàn cho người sử dụng và duy trì hiệu quả tiệt trùng, cần lưu ý những điểm sau:
- Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động như găng tay chịu nhiệt, kính bảo hộ và quần áo bảo hộ khi vận hành hoặc lấy vật liệu sau khi kết thúc chu trình.
- Không mở cửa buồng hấp khi áp suất chưa về 0 bar hoặc khi cửa chưa được thiết bị cho phép mở để tránh nguy cơ bỏng do hơi nước áp suất cao.
- Sử dụng đúng loại nước theo hướng dẫn của nhà sản xuất (nước cất hoặc nước khử khoáng) nhằm hạn chế đóng cặn trên thanh gia nhiệt và hệ thống đường ống.
- Không xếp vật liệu quá kín để hơi nước lưu thông đều, giúp quá trình tiệt trùng đạt hiệu quả.
- Đối với chất lỏng, cần chọn chương trình xả áp chậm và chờ nhiệt độ giảm trước khi mở cửa nhằm hạn chế hiện tượng sôi trào hoặc vỡ chai do thay đổi áp suất đột ngột.
- Không tự ý sửa chữa hoặc can thiệp vào hệ thống van an toàn, cảm biến và bộ điều khiển khi thiết bị gặp sự cố. Hãy ngừng vận hành và liên hệ đơn vị kỹ thuật để được kiểm tra.
Xem thêm sản phẩm: Thiết bị lên men
Hướng dẫn bảo dưỡng để kéo dài tuổi thọ nồi hấp tiệt trùng
Bảo dưỡng định kỳ giúp nồi hấp duy trì hiệu quả tiệt trùng, vận hành ổn định và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Người sử dụng nên thực hiện các công việc sau:
- Vệ sinh buồng hấp: Lau sạch buồng hấp, khay và giỏ đựng sau mỗi ngày hoặc theo định kỳ để loại bỏ cặn bẩn và hóa chất tồn dư.
- Thay nước: Sử dụng nước cất hoặc nước khử khoáng theo khuyến cáo của nhà sản xuất và thay nước định kỳ để hạn chế đóng cặn trên thanh gia nhiệt.
- Kiểm tra gioăng cửa: Theo dõi độ kín và độ đàn hồi của gioăng, thay mới khi có dấu hiệu nứt, lão hóa hoặc rò rỉ hơi.
- Hiệu chuẩn cảm biến: Kiểm tra, hiệu chuẩn cảm biến nhiệt độ và áp suất định kỳ 6 – 12 tháng/lần hoặc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Bảo dưỡng tổng thể: Kiểm tra van an toàn, hệ thống đường ống, bộ gia nhiệt, linh kiện điện và thực hiện kiểm định thiết bị theo quy định để đảm bảo vận hành an toàn.
Bên cạnh việc tuân thủ các bước vận hành khi sử dụng nồi hấp tiệt trùng, các bước bảo dưỡng định kỳ và kiểm tra thiết bị thường xuyên cũng cần được quan tâm. Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm dòng thiết bị tiệt trùng chuyên dùng cho dây chuyền lên men công nghiệp, hoặc cần tư vấn giải pháp phù hợp cho phòng thí nghiệm, cơ sở y tế và nhà máy sản xuất, hãy liên hệ MT để được đội ngũ kỹ sư hỗ trợ!
